Kĩ thuật trồng cây thanh long ruột trắng

1. Chuẩn bị đất:

- Đất cao: hầu hết các chân đất đều được khai thác trồng thanh long như đất rừng , đất thổ cư , các khu vườn tạp. Phần nhiều là đất xám cằn cỗi , đất cát. Có nơi khai thác tới sát chân núi. Công việc chuẩn bị đất tương đối đơn giản: cắm cọc , đào lỗ xuống trụ. Sau khi chôn xong trụ thì đào quanh trụ sâu độ 10 - 20 cm , đường kính 1 , 5 m , bón lót phân chuồng rồi phủ lớp đất mặt lên sau đó đặt hom. 
- Đất thấp: trên các luống đất phèn trồng dứa và mía quá khứ nên tu bổ lại luống , chiều cao mặt luống so với mặt nước mương độ 40 cm , để dự phòng trong mùa mưa nước có thể dâng cao ngang mặt luống nhất là ở những nơi thấp thì cần phải làm thêm mực trước khi xuống giống. Hễ bị ngập nước một vài tuần nhánh thanh long sẽ vàng , khi nước rút phải bón phân để cây hồi phục lại nhưng như vậy năng suất sẽ không cao. 
Đất cần phải được cày bừa kỹ trong mùa nắng , phơi đất , trừ cỏ dại. Cày bừa , làm cỏ không kỹ rồi đây chi phí trừ cỏ sẽ rất cao , cỏ nguy hiểm trên đất phèn là: cỏ tranh , cỏ ống , cỏ sâu rọm , ...

2. Mật độ - khoảng cách và bố trí cây trồng:

Trên luống thanh long trồng xen dứa , hoặc các loại rau như ớt , dưa hấu , cà , xen các loại rau như rau muống , cải , ... dưới mương nuôi cá. 
Nên trồng thanh long ở mật độ từ 700 - 1.000 trụ/ha tương ứng khoảng cách khoảng 3 m x 3 m. Thanh long là cây cần nhiều ánh nắng nên hễ trồng dầy thì quả nhỏ , bán không được giá.

3. Chuẩn bị cây trụ

Cây thanh long cần bám vào cây trụ nên việc lựa chọn trụ và chuẩn bị là công việc người lập vườn thanh long cần quan tâm trước hết , chi phí về cây trụ chiếm tỉ lệ cao nhất trong số tiền đầu tư ban đầu. Loại gỗ được chọn thường là loại gỗ tốt , chịu được nắng mưa , lâu mục. Loại được dùng nhiều là: tăm xe Xylia dolabriformis Benth , cẩm Liên Xylia xylocarter Taub , Cà Chắc Pentaemesiamensis Kurs , Sao đen Hopea odorata Roxb. 
Cây trụ thường được chọn có đường kính trên 25 cm , dài 2 , 5 - 2 , 7 m , sau khi chôn còn cao khoảng 2 , 0 m. Ngày nay , khuynh hướng của nhà nông là hạ thấp trụ xuống , tức là sau khi chôn trụ xong còn cao trung bình từ 1 , 6 m đến 1 , 8 m , còn đường kính sử dụng chỉ còn khoảng 15 cm. Nguyên nhân làm nhà nông hạ thấp trụ và tận dụng cây có đường kính nhỏ Bởi vì các loại gỗ tốt thường hiếm và đắt , ngoài ra trụ cao khiến việc chăm sóc trở thành khó khăn hơn , tốn nhiều công hơn. 
Trụ thấp có lợi: giảm được tiền đầu tư ban đầu , cành thanh long mau lên đến đầu trụ , chăm chút và thu hoạch dễ hơn. Qua nhiều năm cắt tỉa các cành nhánh chồng chất trên đầu trụ sẽ làm cây cao dần , việc dùng trụ thấp sẽ hãm bớt sự cao dần lên của cây. Nhưng hễ trụ thấp quá thì nhánh thanh long sẽ rũ xuống đất vừa tốn công cắt tỉa vừa ít quả do cành ngắn hơn. Việc trồng trọt trụ cần tiến hành sớm , có thể trước thời vụ trồng một tháng. Sau khi lấp đất cây trụ phải thẳng đứng , không lệch ngọn. Trên đầu mỗi trụ người ta đóng một cái khung bằng gỗ , một thanh ngang hay một vòng tròn , … cho thanh long dễ bám để khi đi tới đầu trụ cành thanh long sẽ rũ đầu xuống nên trông toàn tán cây có dạng một cái dù ( bay hình dạng nấm ).

4. Chuẩn bị hom giống

Thanh long có thể trồng bằng hột nhưng lâu có trái. Ngày nay ,chủ yếu người ta trồng bằng hom ( cắm cành ). Hàng năm , việc tỉa cây tạo nên nguồn hom giống dồi dào , nhưng để cành phát triển tốt thì cần chọn những cành có Các quy định sau: 
- Tuổi cành trung bình từ l - 2 năm tuổi trở lên , cành non không tốt. 
- chiều dài hom tối ưu là từ 50 cm đến 70 cm. 
- Hom mập , có màu xanh đậm. 
- Hom mạnh khỏe , sạch sâu bệnh. 
- Các mắt mang chùm gai phải tốt , mẩy , khả năng nẩy chồi ( mụt ) tốt. 
Sau khi chọn hom xong , hom được dựng nơi thoáng mát , trên nền đất khô ráo , trong vòng 10 - 15 ngày hom bắt đầu nhú rễ thì đem trồng.

5. Thời vụ trồng

Thanh long thường được trồng vào tháng 10 - 11 dương lịch , ưu điểm của vụ này là: 
- Nguồn hom giống dồi dào do trùng vào lúc tỉa cành. 
- Lợi dụng được ẩm độ vào cuối mùa mưa. 
- Ở các vùng đất thấp thì mùa này tránh được nguy cơ ngập úng. 
Tuy nhiên , trồng mùa này có nhược điểm là cây chưa lớn có thể có thể chống chịu nắng hạn , vì thế cần để ý tưới nước và giữ ẩm cho cây trong mùa nắng tới. 
Ở những vùng thiếu nước tưới thì nên trồng vào đầu mùa mưa ( tháng 4 - 5 ) , xuống giống trong thời gian này sẽ gặp khó khăn vì là mùa thanh long ra hoa nên thiếu hom , phải có kế hoạch giâm hom từ trước.

6. Bón lót và đặt hom

Trên đất cao , trước khi đặt hom người ta làm âm xuống một khoảng quanh trụ có cạnh độ l , 0 - l , 5m , sâu 20 - 30 cm , rồi bón lót độ 10 kg phân chuồng + 0 , 5 kg Super lân. 
Trên đất thấp phải lên mô trước khi trồng , xới đất và rải phân quanh mô. 
- Đặt từ 3 - 4 hom quanh cây chống ( trụ ) , cần chú ý: 
+ Đặt hom cạn 0 - 5 cm để tránh thối gốc do đất ẩm. 
+ Đặt áp phần phẳng của hom vào mé trụ để rồi đây hom ra rễ và bám nhanh vào trụ. 
Cột hom vào trụ để gió khỏi làm chao đảo lúc đầu vì rễ trên không nguyên sơ để bám vào cây trụ. Sau khi đặt hom , ở các vùng đất cao hễ đất khô và hết mưa thì cần tủ gốc để giữ ẩm , …

7. Bón phân thúc hàng năm:

- Để cây ra hoa tụ nhiên: hiện chưa có thí nghiệm về bón phân cho thanh long trên các loại đất khác nhau. Lượng phân bón đổi thay theo thuộc tính đất , theo tuổi của cây và theo sản lượng mà cây đã cho. Qua điều tra thu thập số liệu ở các vườn có năng suất cao cho thấy có hai kiểu bón phân điển hình: 
- Bón theo đợt: 3 lần/năm chiếm 70% số hộ phỏng vấn. 
- Bón rải ra Hai ba lần trong năm chiếm 30% số hộ còn lại. 
Riêng phân chuồng thì chỉ cần bón 1 lần sau tỉa cây ( tháng 11 ) và đây là loại phân quan trọng nhất là đối với các loại đất thiếu chất hữu cơ , giữ ẩm kém. Ở năm đầu phân hóa học ( chẳng hạn Urê ) được hòa vào nước và tưới hoặc phun lên cả thân cành để thúc cành mau leo lên đầu trụ. Các năm sau rải phân quanh gốc rồi tưới nhẹ cho phân hòa tan và ngấm xuống đất. 
thời kì kiến thiết cơ bản: chỉ kéo dài từ 1 đến 2 năm. Tổng lượng phân bón thúc thường được vận dụng là 30 kg Urê + 20 kg NPK ( 16-16-8 )/100 trụ/năm. 
Chia ra: sau trồng 15 - 20 ngày thúc 1/3 lượng phân: tháng 3 hoặc tháng 4 năm sau thúc 113 lượng phân; tháng 6 - 7 thúc nốt 1/3 lượng phân còn lại , cuối năm thứ 1 bắt đầu có trái bói. 
Một số biệt thự đã chia phân bón làm Hai ba lần như vậy nâng cao được hiệu suất sử dụng phân của cây. 
ngoài ra cần tu bổ các phân vi lượng bằng cách phun hoặc tưới các chế phẩm như HVP 301 , Mymix... như vậy cây con sẽ tăng trưởng thật mạnh ở thời kì đầu và sẽ cho quả sớm. Lượng phân thật sự cây sử dụng ở thời kì này rất khó tính vì phân bón cho cây trồng xen thanh long cũng đã sử dụng được một phần. 
thời kì kinh doanh: năm thứ 3 trở đi năng suất đã khá ổn định cần coi trọng tới K , một loại phân nhu yếu để làm quả ngon ngọt và chắc hơn. Lượng phân trung bình cho mỗi trụ như sau: phân chuồng 15 - 50 kg; phân lân ( Super lân ) 0 , 5 kg; Urê 0 , 5 kg; NPK ( 16-16-8 ) : 1 , 5 kg; KCl : 0 , 5 kg; chia phân tách làm 3 lần: 
+ Lần thứ 1: sau khi trỉa cây ( tháng 10 - 11 ) gồm: tất thảy phân chuồng + tất thảy lân + 1/3 Urê. Mục tiêu là để thúc các đợt lộc cành hàng đầu ra nhanh để nó mau trưởng thành làm cơ sở cho việc ra quả vào mùa tới. 
+ Lần thứ 2: cách lần thứ l độ 40 ngày gồm 1/3 Urê + 1/5 NPK + 1/2 KCl để thúc đợt cành thứ 2. 
+ Lần thứ 3: vào tháng 3 gồm 1/3 Urê + 2/5 NPK + 1/2 KCl thúc đợt cành lần cuối và làm đợt cành thứ 1 phân hóa mầm hoa. 
Sau ba lần thúc thì bụi thanh long có 3 - 4 lớp cành và đợt nụ hàng đầu bắt đầu xuất hiện , rồi lớp nụ này kế tiếp lớp nụ hoa , lớp quả này kế tiếp lớp quả kia , người làm vườn quan sát sự ra hoa và năng suất mà bón bổ sung từng đợt NPK cho hết 2/5 còn lại bằng cách chia nhỏ lượng phân này rải làm nhiều đợt trong thời gian cây nuôi quả. Ngoài ra , còn tu bổ các chất vi lượng bằng cách phun Mymix hoặc HVP , ... 
- Bón phân cho các vườn thanh long được xử lý ra hoa bằng đèn 
Do kích thích cây ra hoa và nuôi quả nhiều đợt trong năm và để cây bớt kiệt sức nên lượng phân bón và số lần bón đã phải tăng lên. Lượng phân bón trong năm cho mỗi trụ như sau: 
+ Phân chuồng hoai: từ 15 kg đến 50 kg. 
+ Phân NPK ( 16-16-8 hoặc 20-20-15 ) từ 1 kg tới 3 kg tùy tuổi cây và sản lượng mà cây đã cho mùa trước. 
+ Phân KCl từ 0 , 1 kg tới 0 , 2 kg ( bón lúc nuôi quả ). 
ngoài ra quan sát cây để tu bổ phân đạm ( Urê ) từ 0 , 1 kg tới 0 , 2 kg ( lúc ra chồi ) và 0 , 1 kg tới 0 , 2 kg Super lân ( trước lúc thắp đèn ) , phun kích phát tố Thiên Nông , Gibberelin và phân vi lượng. Sự chia phân bón làm Hai ba lần sẽ làm phân ít bị rửa trôi , cây sử dụng hữu hiệu hơn... Song tốn nhiều công hơn.

8. Tưới nước:

Mặc dầu thanh long chịu hạn tốt , nhưng nắng hạn kéo dài sẽ làm cây mất sức và làm giảm năng suất nhiều. Biểu hiện của sự thiếu nước là: 
- Cành mới hình thành ít và phát triển rất chậm. 
- Cành bị teo lại và chuyển sang màu vàng. 
- Tỉ lệ rụng hoa ở các đợt hoa hàng đầu cao >80%. 
- Quả nhỏ. 
Tùy theo ẩm độ đất... mà nhịp độ tưới đổi thay từ 3 - 7 ngày/lần. Trồng thanh long có xử lý ra hoa bằng đèn đều đã phải chủ động tưới nước vào mùa nắng , thường tưới vào buổi sáng theo nhịp độ nêu trên. 
Trên các chân đất phèn do đất thấp , lượng nước ngầm gần mặt đất nên việc tưới nước ít được để ý hơn , một số hộ đã dùng bơm tưới bổ sung cũng được, trừ khi nước phèn có độ pH quá thấp. Cũng cần lưuý tuy là các cây thuộc họ xương rồng chịu được nắng hạn tốt nhưng lại khá mẫn cảm với độ mặn , nên các vùng mùa nắng bị nhiễm mặn cần để ý điều này.

9. Tỉa cây

Năm thứ 2 tỉa nhẹ khi cần để tạo tán hình cây dù. Tới cuối năm thứ 3 mỗi trụ có độ 100 cành , với lượng cành này thành phần trên đầu trụ dày đặc. Một số cành già đã cho trái trong những năm trước nếu hạn chế sẽ không cho trái hoặc cho trái nhỏ. Sự tỉa cây làm thông thoáng tán cây và giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi cành mới. Sau tỉa , cành non đâm ra mạnh hơn. Có ba loại cắt tỉa: 
- Tỉa đầu: thực hiện sau thu hoạch hoặc trước đợt thu quả lần cuối. Cắt cùng một lúc tất thảy các cành già , các cành đau ốm , khuyết tật , nằm khuất bên trong tán. Số cành hạn chế trên đầu trụ độ 50 cành. Dùng liềm hoặc dao chặt 3/4 chiều dài của tất các cành già phía dưới , các tược non sẽ nảy ra từ phần gốc cành được giữ lại. 
Ưu điểm: Dễ làm , đỡ tốn công. 
Nhược điểm: qua nhiều năm các lớp cành chồng chất lên nhau nên bụi thanh long bị đôn lên cao. 
- Tỉa lựa. Lựa các cành cần tỉa rồi dùng liềm cán dài giựt đứt khỏi cây. 
Ưu điểm: tạo được sự thông thoáng , qua nhiều năm trụ không đôn lên cao. Giữ được sự cân đối giữa các cành của tán cây. 
- Khuyết điểm: tốn công. 
- Tỉa sửa cành: để kiểm tra số cành con trên cành mẹ ( cành sừng trâu ). Yêu cầu: 
+ Chỉ hạn chế 1 - 3 cành con/cành mẹ. 
+ Các cành con trên cành mẹ xa nhau , thành phần đều để tránh tán lệch. 
+ hạn chế các cành mập , khỏe. 
+ Tỉa bỏ những cành mọc lòa xòa ra lối đi. 
Do nhu cầu tạo quả trái vụ , một số cành già quá khứ thường bị tỉa đi , nay được hạn chế để tạo cảm ứng ra hoa bằng thắp đèn.

10. Làm cỏ:

Trước mỗi đợt bón phân trên đất phèn nơi đất ẩm luôn luôn , thừa thãi loại cỏ có rất khó trị như cỏ tranh , cỏ ống , cỏ Paspalum , ... Vì thế muốn bớt cỏ cần vận dụng thủ pháp phòng trừ tổng hợp như cày bừa kỹ vào mùa nắng trước khi trồng , xen canh , dùng thuốc trừ cỏ phối hợp với làm cỏ thủ công sớm , ...

11. Tủ gốc:

vừa trừ cỏ vừa giữ ẩm , nhất là ở các vùng có mùa khô kéo dài và thiếu nước tưới. Dùng rơm , cỏ khô , xơ dừa , ... Đặt tủ. Có thể tủ quanh gốc hay tủ tất luống. Ở những vùng có cỏ nhiều , giá nhân công đắt nên vận dụng phủ bạt như trồng dưa hấu và trồng thơm đã làm.

12. Xử lý ra hoa:

Đã có một số thí nghiệm cảm ứng thanh long ra hoa bằng hóa chất ( KNO3và một số chất khác ) bước đầu đã có hoa ra sớm hơn so với các luống trồng thanh long khác trong vùng từ 1 - 1 , 5 tháng. Tuy nhiên , chưa đạt tới cảm ứng ra hoa nhất tề và mạnh như ở cây xoài , số hoa ra còn ít và rải rác. Thanh long có quả sớm giá bán cao gấp 5 - 8 lần so với giá lúc rộ. Trong vài năm gần đây , nhiều người trồng thanh long đã thắp đèn để thúc thanh long ra hoa trái vụ. Sự thắp đèn dựa trên cơ sở thanh long là cây ngày dài , dùng ánh sáng đèn để cắt đêm dài. Đã có một số điều tra và thí nghiệm về vấn đề này như sau: 
- Nguồn điện thắp sáng: có thể sử dụng lưới điện nhà nước , hoặc máy phát điện riêng. Dùng điện thuộc lưới điện nhà nước có một số bấp bênh như điện áp không ổn định , đôi lúc bị cúp điện làm hỏng kế hoạch , vì muốn cắt đêm dài cần phải thắp sáng liên tục một số giờ nhất định nào đó. 
- Loại bóng đèn và công suất: dùng bóng đèn tròn , từ 75 - 100 watt , ngày nay tuyệt đại đa số các vườn dùng bóng 75 watt. Dùng đèn huỳnh quang công hiệu kém hơn vì cây tiếp thu ánh sáng đỏ ( red light ) và đỏ xa ( far red light ). Dùng bóng 60 watt không đủ độ sáng , số quả ra ít. Dùng bóng 200 watt số quả không tăng hơn bao nhiêu nhưng mà tốn điện. 
- Cách treo bóng: bóng được treo giữa 2 trụ làm thành hàng , cách mặt đất từ 0 , 7 m tới 1 , 2 m. Nên câu điện để có thể thắp sáng thay phiên cho các phía của cây được hưởng ánh sáng đồng đều. Cũng có một số vườn câu một bóng điện ở giữa mỗi 4 trụ. 
- thời gian thắp sáng: thời gian thắp đèn tối ưu 4 giờ liên tục 10 - 15 đêm mới gây được cảm ứng ra hoa. Vào tháng hai , một số vườn chỉ thắp có 7 giờ/đêm và kéo dài chỉ từ 10 tới 12 đêm. Nhưng nếu xử lý đèn liên tục , mỗi tháng xử lý một lần thì năng suất sẽ thấp và bất ổn , 5 lần xử lý liên tục trong các tháng từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 1 sẽ thu được tổng số 56 quả/trụ hay 26 , 3 kg/trụ/5 lần xử lý , bình quân chỉ đạt tới 5 , 3 kg/trụ. Như vậy cần coi trọng việc bón phân , nhịp độ xử lý để có công hiệu kinh tế cao , tránh lãng phí điện. 
Sau 4 - 7 ngày sau ngưng thắp đèn , nụ hoa sẽ xuất hiện. Cần khoảng 20 - 21 ngày cho hoa phát triển , 3 ngày để nở và thụ quả trong vườn , sau đó cần từ 25 đến 28 ngày/ để quả phát triển. Như vậy từ khi ra nụ tới khi thu hoạch mất độ 50 - 52 ngày. Thời đoạn này dài ngắn đi tùy vào điều kiện khí hậu nơi trồng. Đối với một số loài cây thuộc họ xương rồng , có loài phải mất tới 150 ngày để quả phát triển ( 23 ). Như vậy thời gian nuôi quả của thanh long ở nước ta khá ngắn.